Agility

Agility Tarihçesi:

Agility, 1983 yılından itibaren Federation Cynologique Internationale (FCI) tarafından (Cynological Sports) köpekli sporlar branşlarından birisi olarak tanınmıştır. Sporun temeli, köpek sahibinin, köpeğini ses ve vücut dilini kullanmak suretiyle yönlendirerek, çeşitli engellerle şekillendirilmiş parkuru zamana karşı ve hatasız olarak tamamlaması esasına dayanmaktadır.

“Dog Show” yarışmalarında, hakemlerin obedience ve ırk standartları puanlamalarının değerlendirmelerini yaptığı boşluklarda, seyircilerin sıkılmaması ve eğlenceli bir zaman geçirebilmesi aynı zamanda da show’a olan konsantrasyonlarının dağılmaması amacıyla bazı köpek eğitim gösterileri yapılmaktaydı, ancak 1977 yılındaki yarışmada, Crufts Dog Show organizasyon komitesi üyesi John VARLEY daha heyecanlı ve dikkat çekici bir aktivitenin yapılması gerektiğini düşünmeye başladı. Köpeklerle beraber atlara ve atlı sporlara ilgisiyle de tanınan J.VARLEY bu amaçla, köpek eğitmeni olan Peter MEANWELL’den yardım istedi. Atların show-jumping gösterilerinde kullanılan engelli parkura benzer bir düzenlemenin köpeklerle adapte edilmesiyle ortaya çıkacak bir gösteri üzerine çalışmaya başladılar. Peter MEANWELL ilk gösteriyi 10 Şubat 1978 tarihinde Londra-Olympia’da yapılan ünlü “Crufts Dog Show” sırasında kendi kurduğu ve hazırlayıp çalıştırdığı iki takımla gerçekleştirdi. Agility, düşünce olarak atların show-jumping gösterileri temel alınarak ortaya çıkmıştır.

Takım formaları giydirilmiş, iki takım ve dört köpekten oluşan gösteri ekibinin, ortaya koydukları hoş görüntü yanında, sergiledikleri beceri, sürat ve aralarındaki rekabet seyircilerin büyük ilgisini ve beğenisini kazandı. Köpek sahipleri kendi köpeklerinin de benzer aktivitelere katılabileceğini, hatta yarışma boyutunun son derece heyecanlı ve zevkli olacağını düşünmeye başladılar. Böylece, bu gösteri ile agility sporunun bugün tadını çıkardığı küresel başarının, ilk temelleri atılmış oldu.

The”Kennel Club” 1980 yılında kurallarını ve standartlarını belirleyerek agility sporunu gösteri ve yarışma statüsünde tanıyan ilk organizasyon oldu. Yine bu dönemde polis köpeklerinin eğitiminde ve Schutzhund yarışmalarında kullanılan A-frame ve Dog-walk gibi engeller de agility parkurunda kullanılmaya başlandı.

1985 yılında Kenneth TATSCH, Texas’da United States Dog Agility Association (USDAA)‘ı kurdu. İlk yarışmayı da sınırlı bir yarışmacı ve az miktarda seyirci kitlesiyle 1988 yılında düzenledi. 1989 yılında agility yarışmaları İngiltere’de büyük miktarda yarışmacı ve inanılmaz sayıda seyirci önünde stadyumlarda düzenlenir durumdayken, Amerika kıtasında neredeyse bu spordan kimsenin haberi yoktu. Ancak bu durum, 1989 yılındaki agility şampiyonasının televizyonlarda yayınlanması ve yarışmalarda AKC (American Kennel Club) tarafından title verilmeye başlanmasıyla değişti. Sporun ülke çapında popülaritesi o kadar artmaya başlamıştı ki, neredeyse her kasabada agility kulüpleri kurulmaya ve yerel yarışmalar düzenlenmeye başlamıştı. Birçok köpekli sporlara, dog showlara ve obedience yarışmalarına öncülük eden AKC (American Kennel Club) agility dünyasına girmekte biraz yavaş kalmıştı. 1987 yılında Charles KRAMER, National Club for Dog Agility (NCDA)’yı Manhattan Kansas’da kurdu ve aynı yıl AKC’nin Agility branşını köpekli sporlar aktivitesinin bir dalı olarak tanımasını sağladı. Bugün A.B.D.’nde hemen hemen her kasabada birkaç agility kulübü ve onlar için yarışmalar düzenleyen AKC organizasyonları bulunmaktadır.

Aynı yıllarda Kanada ve Avustralya da agility kulüpleri kurmaya ve yarışmalar düzenlemeye başladılar. 1988 yılında, günümüzde Agility Association of Canada olarak bilinen ilk adıyla Agility Dog Association of Canada (AAC) organizasyonunun North Gower-Ontario’da kurulmasıyla, Kanada bu spordaki ilk oluşumlarını başlatmış oldu. Avustralya’da ise 1986 yılında Australian National Kennel Control (ANKC) belirgin bir şekilde Avustralya tarzı olan bir ANKC kurallar kitabını yayınlayarak, 1984 yılından beri ülkede North South Wales (NSW) bölgesinde yerel boyutta başlamış olan sporu resmileştirmiş oldu. Avustralya’da agility sporunun Amerika ve Kanada’dan daha önce popüler olması, Londra’dan ilk gösteriyi düzenleyenlerden birisi olan John VARLEY’in 80’li yılların başında Avustralya’ya göç ederek, burada birkaç gösteri ekibi kurarak sporu tanıtmaya başlamış olmasıdır. 1994 yılında kurulan diğer bir organizasyon da Agility Dog Association of Australia (ADAA) Avustralya’da sporun daha uluslararası bir niteliğe kavuşmasına ve diğer dünya ülkelerine entegre kurallarla yapılmasına katkıda bulunmuştur.

Günümüzde ve Ülkemizde Agility:

Agility, bugün özellikle Avrupa, A.B.D., Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’da son derece yaygın ve popüler bir spordur. Sporu popüler yapan nedenlerden birisi, hemen hemen her ırk köpeğin rahatlıkla yapabileceği bir formata sahip olması, diğeri, köpeğin sahibi veya handler (eğitimcisi) ile beraberce sahaya çıkıp bir takım halinde mücadele etmesi, en önemli etken ise seyirciye yaşattığı rekabet ve yarışma heyecanının çok yüksek olması.

Avrupa ve diğer yaygın ülkelerde kısmen farklı kurallar ve uygulamalar olsa da spor, agility fikrinin ortaya çıktığı ilk günlerdeki felsefesini hala korumaktadır;

Mutlaka eğlenceli olacak,

Kesinlikle tehlikeli olmayacak, ve seyircinin ilgisini çekecek.

Avrupa ülkelerinde yaklaşık 25 yıldır çok hızlı bir şekilde gelişen agility müsabakaları, kapalı spor salonlarından, hem seyirci hem de yarışmacı artışı nedeniyle stadyumlara taşmış durumdadır. Ortalama bir yarışmaya 150-200 köpeğin yarışmacı olarak katıldığı şampiyonalar, uluslararası boyutlarda düzenlendiğinde, katılımcı takımların sayısında kısıtlamalara gidilmesi zorunlu bir hale gelmiştir. Ülkeler ve takımlar arasındaki rekabet, sporun gün geçtikçe hızlanmasına ve buna dayalı olarak da yeni eğitim tekniklerinin bulunup, sisteme adapte edilerek uygulanmasını zorunlu hale getirmiştir.

Tüm bunların yanı sıra agility, ortaya çıkış felsefesiyle, köpeklerin, yüzyıllardır sürü gütme, koruma, kızak çekme, eşya taşıma, arama, kurtarma, sakatlara rehberlik gibi insanlığın faydası doğrultusunda üstlendiği misyonlara, sahiple hafta sonu spor aktivitesi şeklinde bir yenisini eklemiştir.

Ülkemizde ise bu spor henüz yarışma boyutunda bir konuma sahip değildir, hiçbir kulüp veya kuruluş bünyesinde yarışma formatında resmi olarak organize edilmemektedir. Sadece düzenlenen “Dog Show”’larda gösteri amaçlı çalışmalar yapılmaktadır.