Disc Dog

Köpekli Frisbee Sporunun Tarihçesi :

Köpeklerle yapılan frisbee aktivitesinin geçmişi 1970’li yılların başlarına uzanır. Seyirci önüne çıktığı ilk ülke A.B.D.’dir. 1974 yılı 4 Ağustos akşamı, Los Angeles Dodgers ve Cincinati Reds arasında oynanan son derece çekişmeli ve iddialı bir baseball maçı, tel örgünün üzerinden yanında bir köpekle sahaya atlayan, Alex Stein isimli bir yüksekokul öğrencisi tarafından kesintiye uğratıldı.

Alex yanında köpeğiyle beraber çeşitli renklerde frisbeelerle sahaya inmişti, köpeğin 50 km’ye yakın sürati ve 3 mt yükseklikte atılan frisbeeleri yakalıyor olması, oyuncular da dahil olmak üzere herkesi kilitlemişti. Maçı milyonlarca televizyon izleyicisine anlatan spikerler dahi, sahaya inen köpek ve yaptığı gösteriyi anlatmaya başlamıştı. Beraberinde seyirci de coşmuş, büyük bir tezahürata başlamıştı.

Alex ve köpeği Ashley Whippet hemen hemen 8 dakika süren gösterilerine soluksuz devam ettiler, ancak maçı izinsiz olarak bölmüş olmaları nedeniyle görevliler vasıtasıyla gösteri tamamlanamadan sahadan dışarıya alındılar. Alex izinsiz sahaya inmek ve macın oynanmasını engellemekten 250 Dolar para ve bir süre gözaltında tutulma cezasına çarptırılmış olsa da, artık köpekli frisbee sporunun tohumları her yere saçılmıştı. Gördüğü beğeni ve ilgi, yankılarını ülke çapında duyurmaya başlamıştı.
Ashley Whippet Sports Illustrated dergisinin kapağında..

Alex, bu olaydan sonra, aldığı desteği görerek ülke çapında kulüplerin kurulması ve sporun köpek sahipleri arasında yaygınlaşması amacıyla Irv Lander ve Eldon McIntire ile birlikte çalışmaya başladı, ortaya çıkan spor herkesin yapabileceği kadar kolay ve seyretmesi de bir o kadar zevkliydi. Ülke çapında inanılmaz hızlarda frisbee kulüpleri kurulmaya başlandı. Günümüzde Alex ve Eldon halen bu spora gönül vermiş ve onun gelişmesi için çalışmaktadırlar.

Ashley Whippet ise frisbee tarihinin en iyi bilinen ve başarılı köpeğidir. İnce yapılı, uzun burunlu, ele avuca sığmaz Whippet ırkı bir köpekti. Daha 6 aylıkken Ohio State Üniversitesinde herkesin hayranlığını uyandırmaya başlamıştı. Peş peşe 3 yıl Dünya Şampiyonu olmuş ve yetenekleriyle bu sporun standartlarını oluşturmuştur. Birçok filmde ve belgeselde de rol alan Ashley, 1985 yılında ölümüne kadar kısa ancak dolu dolu bir hayat yaşamış, hatta o kadar tanınmış sporcu bir karakter yansıtmıştı ki “Sports Illustrated” dergisi, Ashley Whippet’in ölümü nedeniyle bir sayısını ona ayırmıştı. Dünyadaki en prestijli köpekli frisbee yarışması, yılda 1 kere A.B.D.’de düzenlenen “Ashley Whippet Invitational” ‘dır. Ashley 1985 yılında ölümünden önce, kendi adına 1982 yılından itibaren düzenlenmeye başlayan ve geleneksel hale getirilen bu yarışmayı görme şansına sahip olmuştu. Ashleyin öldüğü sene ise A.B.D.’de resmi frisbee yarışmacısı olan köpek sayısı 15.000’e ulaşmıştı. 11 yılda ortaya çıkan bu frisbee köpeği artışı, sektörün dengeleri üzerinde de etkili değişikliklere yol açmıştır.
Köpekli frisbee sporu genel anlatım:

Köpekli frisbee, A.B.D. kökenli bir spordur. 1974 yılından günümüze çok fazla sayıda yarışmacı ortaya çıkartmış olmakla beraber, tüm dünya üzerinde otorite olarak kabul edilen Skyhoundz, USDDN ve UFO isimleri altında A.B.D. dışındaki diğer ülkelerde de organizasyonlara isimlerini vererek, yarışmalar düzenlemektedirler. Toplam 8 farklı organizasyon kuruluşu olduğu halde en yaygın ve etkin yarışmalar düzenleyenler adı geçen bu 3 kurumdur.

Söz konusu bu 3 bağımsız kurum, Avrupa’da da yerel kulüplerin organize ettiği yarışmalara liderlik etmekte, hakemlik, organizasyon ve eğitim desteği vermektedir. Bunlar farklı organizasyonlar olsalar dahi, yarışmalardaki bazı detaylar haricinde benzer formatlara sahiptirler. Her 3 kurumunda yarışma formatları “freestyle“ (serbest stil) ve “Speed & Accuracy“ (at-getir) bölümlerinden oluşmaktadır. Bazı yarışma formatlarında at-getir bölümü “Toss & Fetch” olarakta isimlendirilir. Genel kuralları ve puanlamaları birbirleriyle yakın benzerlik gösterir. Gözle görülebilecek farklılıklar ise yarışma süreleri ve saha tasarımları üzerinedir.

Frisbee yarışmaları 2 bölümden oluşur, belli bir sürede belli bir mesafeye yapılan düz atışların köpek tarafından yakalanıp atışı yapana geri getirmesi üzerine dayalı olan at-getir ve freestyle adı verilen, müzik eşliğinde frisbeelerle kombine edilmiş bir gösteriden oluşmaktadır. Yarışmada genel klasman bu iki bölümden alınan puanlarla değerlendirilir. Değerlendirme aksi belirtilmediği takdirde 2 kere Freestyle 1 kere de at-getir puanı toplanmak suretiyle yapılır. Ancak yarışmacı genel klasman için değil sadece at-getir için yarışıyorsa, bu gruptaki yarışmacıların puan değerlendirmeleri 2 kez çıktıkları at-getir sonucunda belirlenir.

Frisbee Yarışmalarına Yönelik Genel Kurallar :

1. Yarışmacı, speed & accuracy atışlarında, yarışma esnasında değiştirmemek kaydıyla istediği yöne doğru atış yapabilir. Bu seçimini başlama işaretinden önce hakeme bildirir.
2. Atışlar sırasında tek frisbee kullanılabilir. (Speed & Accuracy için)
3. Yarışma esnasında kullanılmakta olan frisbee herhangi bir nedenle zarar görürse, yarışmacı bu frisbee’yi hakeme vererek, yanında getirmiş olduğu yedek bir frisbee ile yarışmaya devam eder. Frisbee değiştirme sırasında süre durdurulmaz. (Speed & Accuracy için)
4. Yarışma öncesi kimseye antrenman izni verilmez. (Hem Freestyle hemde S&A için)
5. Yarışma sırasında köpeğin alanda pislik bırakması durumunda handler’in temizliği yapması istenir. Bu süre zarfında zaman durdurulur.
6. Yarışmacılar Freestyle için hazırladıkları müzikleri bir cd de kayıtlı olarak yarışma öncesi organizasyona vermekle yükümlüdürler. (Freestyle için)
7. Freestyle için yarışmacı organizasyonun yarışma öncesi belirttiği sayıda frisbeeyle gösteriye çıkabilir. Bu sayı 5 ila 7 adet frisbee olarak önceden duyurulur. Belitilen sayıdan az frisbee kullanılabilir ancak, belirtilenden fazla sayıda frisbee kullanılması diskalifiye nedenidir. (Freestyle için)
8. Kanamalı olan dişi köpekler, periyotlarının hangi aşamasında olursa olsunlar yarışmaya kabul edilmezler. Yarışma alanına yaklaşmalarına da müsaade edilmeyeceğinden, alana getirilmemeleri önerilir.

9. Yarışmaya katılacak köpeklerin, tüm aşılarının tam ve zamanında yapıldığına dair aşı karnelerinin kayıt sırasında organizasyona ibraz edilmesi gerekir.
10. Yarışma esnasında, seyirci köpeklerinden birisi alana girerek yarışmanın devamına engel bir durum oluşturursa, kronometre durdurulur, seyirci köpeği kontrol altına alınıp sahadan çıkarıldıktan sonra, yarışma kaldığı yerden devam eder.
11. Frisbee yarışmaları bir aile eğlencesi olduğundan yarışmacılar arasında münakaşa kavga ve uygunsuz davranışlara müsaade edilmez. Uyarılara rağmen uygunsuzluğun devam etmesi durumunda, yarışmacı yada yarışmacılar diskalifiye edilir.
12. Köpeklere sert davranış diskalifiye nedenidir.
13. Köpeklerin yarışma sırasında hakemlere veya çevreye gösterecekleri agresyon diskalifiye sebebidir.
14. Köpekler yarışma haricinde boxlarında yada handler kontrolünde kayışlı tutulurlar.
15. Yarışmacıların, ortama ve genel toplum kurallarına uygun kıyafet giymeleri gerekir.
16. Hakem kararlarına hiçbir şekilde itiraz edilemez.
17. Bir köpek yarışma gününde (o yarışma için) sadece tek bir handler ile yarışabilir. Ancak bir handler 2 köpekle yarışmaya katılabilir. İstisna olarak, farklı bir kategoride yarışması kaydıyla, aynı köpek, aile bireylerinden bir başkasıyla beraber, bir kez olmak üzere tekrar yarışabilir.

Şampiyonalarda Kullanılması Kabul Gören Frisbee Marka ve Modelleri:

Hyperflite K-10 (98 gram, 22.2 cm)
Competition Standart, Frost Bite, Jaws, Midnight Sun, SoftFlite
Wham-O (104 gram 22.5 cm)
Standart Fastback, superflex, Glow in Dark
“frisbee“ isminin kullanım hakkı Wham-O firmasına aittir.
Hero (105 gram 23.5 cm)
Model 235

Micro kategoride yarışan köpekler ve yavrular bu marka ve modellerin puppy versiyonlarını kullanabilirler. Omuz yüksekliği 40.6 cm’den alçak olan, yada ağırlıkları 11.35 kg dan az olan köpekler micro kategoride yarışırlar.
Organizatörler yarışmalarda, söz konusu frisbee markalarında değişiklik veya tercih yapma hakkına sahiplerdir.

Şampiyona kategorileri :

Yarışmalar her 3 kurum organizasyonlarında da birbirine benzer kategoriler içerir.

Freestyle Open: 2 kere freestyle ve 1 kere TF turu yapılan genel klasman
Toss & Fetch Open : Sadece 2 kere TF turu yapılan genel klasman
Freestyle Starter : 2 kere freestyle ve 1 kere TF turu yapılan yeni başlayanlar klasmanı

Bunların dışında özellikle bölgesel yarışmalarda, yarışmacı taleplerine göre çeşitli klasmanlar oluşturulabilmektedir. Bunlar özellikle küçük aile bireyleri için 13 yaş ve altı, yaşlı köpekler için gaziler, bayanlar kategorisi hatta fiziksel engelli yarışmacılar için ayrı kategoriler oluşturulabilmektedir.


Freestyle Puan kriterleri : (USDDN formatı)

Kanin elementler:

1. Prey drive------2.5 puan
Tüm gösteri süresince odaklanma ve konsantrasyonun sağlanması.
2. Retrieval--------2.5 puan
Gösteri sırasında disclerin takibi, kovalanması ve yakalanıp istenen yere bırakılması
3. Atletizm---------2.5 puan
Köpeğin gösteri sırasında yaptığı zıplama, dönüş, koşu, duruş ve benzeri hareketlerdeki hakimiyet ve kontrolü.
4. Grip--------------2.5 puan
Köpeğin diski tutma öncesi, tutma sırasında ve bırakırken gösterdiği kararlılık. Ve odaklanma.
Toplam kanin elementler------------10 puan

Handler elementler:

1. Saha presentasyonu--------2.5 puan
Gösterinin, planlı hareketler içermesi, atışların değişik mesafelere ve değişik yönlere yapılması.
2. Atış çeşitliliği------------------2.5 puan
Handler’in en az 3 farklı teknikle diskin atılmasını ve tutulmasını değişik mesafelere yapılan atışlarla göstermesi.
3. Disk yönetimi-----------------2.5 puan
Kullanılan disklerin, atış yaparken, tekrar toplanması için sunumda kopukluk olmayacak şekilde planlanabiliyor olması.
4. Ritm-----------------------------2.5 puan
Manevralar ve segmentler arasında yumuşak ve uyumlu geçiş sağlanması.
Toplam handler elementler---------10 puan

Takım elementleri:

1. İki farklı zıplama ve iki farklı atlayış------------------2.5 puan
2. Aralıksız ve bağlantılı olarak 3 peşpeşe atış------2.5 puan
3. Koordineli takım hareketleri (beraber dönüş, bacak arasından geçiş)------2.5 puan
4. Aralıksız ve bağlantılı atışlarda 3 farklı noktada diskin tutulması (handlerin sağında, solunda ve arkasında)-------------------------------------2.5 puan
Toplam takım elementler----------10 puan

Atış ve yakalama oranları :

Gösteri boyunca, köpek tarafından yapılan tüm yakalamaların, toplam yapılan atış sayısına bölünmesi ile ortaya çıkan puan.
Toplam yakalama / toplam atış =.............. x 10 = ..........
Toplam atış vey yakalama elementleri :---- 10 puan

Toplam yarışma puanı---------------40 puan
Speed & Accuracy (Toss &Fetch) USDDN Yarışma Formatı ve Kuralları:

Yarışmanın Amacı:

Yarışmaya esas olan, köpeğin atılan frisbee’yi belirlenmiş 4 ana puantaj alanından birisinde, frisbee yere düşmeden yakalayıp, sahibine geri getirmesidir. Amaç, verilen süre dahilinde, bu atışları mümkün olduğunca fazla tekrar ederek, en yüksek puanı toplamaktır. (organizasyonun tercihine göre bu süre 60 sn veya 90 sn olarak yarışma öncesi belirlenir)

Kuralları:

Speed & Accuracy yada Avrupalı tabiriyle Toss & Fetch, köpek ve handler’dan oluşan ekibin hız ve devamlılık gerektiren performansına dayalıdır. Yarışma hem köpek ve sahibinin uyumunu, hem de takım elemanlarının kişisel becerilerini gerektirir. Kısacası bir ekip yarışmasıdır, başarı tek başına köpeğe veya handler’a endeksli değildir.

Yarışma 60 mt x 40 mt boyutlarında korumalı bir alan içerisinde düzenlenir. Yarışma yapılacak yer, her türlü engelden arındırılmış, çukurları veya tümsekleri olmayan, temiz ve çim bir alan olmalıdır.

Yarışmada puanlamaya esas oluşturacak 4 ana bölge ve atış çizgisi görülür bir şekilde alan üzerine yerleştirilir veya çizilir. Parkur yerleştirilirken yarışmacıların her iki yönde kullanımına uygun şekilde düzenlenir.

Puanlama :

1.Bölge 1 puan, havada yakalama 1.5 puan

2.Bölge 2 puan, havada yakalama 2.5 puan

3.Bölge 3 puan, havada yakalama 3.5 puan

4.Bölge 4 puan, havada yakalama 4.5 puan
Speed & Accuracy değerlendirme kriterleri:

1. Handler ilk atışı hakemin “başla” işaretinden sonra yapar. Handler tüm atışlarını atış çizgisinin gerisinden yapmalıdır.
2. Süre, ilk atış için frisbee handler’in elinden çıktığı anda, ya da köpeğin çizgiyi geçtiği anda başlar. Hakemin “başla” işaretinden sonra hangisi önce gerçekleşirse.
3. Köpek, süre başlamadan atış çizgisini geçmemelidir. Aksi taktirde atış yenilenir.
4. Köpeğin frisbee’yi yakaladığı bölgeye denk gelen puan ekibin hanesine + olarak yazılır.
5. Eğer köpek frisbee’yi tüm ayakları havadayken yakaladıysa, yakaladığı bölgenin puanına ek olarak 0.5 puan fazla kazanır.
6. Köpek frisbee’yi yakaladığında, 2 bölge arasındaysa, atış çizgisine en yakın olan bölgenin puanı değerlendirilir. (en gerideki ayağın bastığı bölge puanlamaya esas teşkil eder)
7. Köpek yakalamayı havada gerçekleştirdiyse, yere indiği anda eğer iki bölge arasında kalmışsa, en gerideki ayağın bastığı bölge puanlamaya esas teşkil eder.
8. Eğer köpek yakalamayı frisbee yere düştükten sonra yaparsa, yani yerden alırsa ekip o atıştan puan alamaz, ancak zaman işlemeye devam eder.
9. Organizasyonun belirlemiş olduğu süre içerisinde ekip istediği kadar atış yapabilir.
Ancak, eğer verilen süre 90 sn ise yapılan atışlardan sadece en iyi 5 tanesinin sonuçları ekibin toplam puanını oluşturacak dereceler olarak kabul edilir. (örnek : ekip, 90 sn içerisinde 7 atış gerçekleştirdi, bu atışlardan sadece en iyi 5 adedinin puanları toplanır) Eğer verilen süre 60 sn ise tüm atışlar değerlendirmeye dahil edilir. (Bu uygulama organizasyona göre farklılıklar gösterebilir Örneğin; Skyhoundz ve UFO organizasyonlarında her atış değerlendirmeye dahil edilir, ancak süre 60 sn olarak verilir)
10. Atışlar için verilmiş olan süre 10 sn kaldığında 10-9-8-7 şeklinde sesli veya görüntülü olarak bildirilir.
11. Frisbee handler’in elinden çıkmadan verilmiş olan süre dolarsa, atışlara devam edilmez. Ancak süre dolmadan atış gerçekleşmişse, atışın sonucu puanlamaya dahil edilir.
12. Ekipler arasında toplam puanlarda eşitlik olması durumunda, ilk önce atış sayısı az olan ekip önde kabul edilir. (Örnek: her iki ekipte en iyi 5 dereceleri toplamı 17.5 puan aldılar, ancak birisi toplamda 7 diğeri 6 atış yapmışsa 6 atış yapan kazanmış kabul edilir)
13. Atış sayılarında da bir eşitlik durumu varsa, berabere durumda olan ekipler arasında birer atışlık yarışma düzenlenir. Bu yarışma, bir ekibin diğerinden daha yüksek puan aldığı sefere kadar devam eder.
14. Bu teke tek devam eden yarışmada, gerektiğinde köpekleri dinlendirmek için hakemden izin alınabilir.

UFO yarışma formatı:

Genel kuralları çerçevesinde diğer formatlarla bir farklılığa sahip değildir. En büyük fark saha düzeni ve 4. zona yerleştirilmiş, yarıçapı 5m olan „bonus puan alanı“’dır. Bununla beraber ölçüm metodu metrik olup zonlar, 15-25-35 mt şeklinde sınırlandırılmıştır.
Bonus puanı kazanmak için öncelikle atışın 4. zonda yapılmış olması gerekir. Köpeğin tutuş esnasında veya inişinde herhangi bir ayağının belirlenmiş bonus puan alanına temas etmesi yeterlidir.



Puanlama :

1. Bölge 0 puan

2. Bölge 1, havada yakalama 1.5 puan

3. Bölge 2, havada yakalama 2.5 puan

4. Bölge 3, havada yakalama 3.5 puan

Bonus Puan Alanına temas + 1 puan






 

Günümüzde, ülkemizde ve Avrupa’da köpekli frisbee sporu:

Günümüzde frisbee yarışmaları 4 kıtada düzenlenmektedir, sadece A.B.D.’de 1 milyon dan fazla frisbee sporu yapan ve 250.000 kayıtlı yarışmacı köpek olduğu tahmin edilmektedir. Frisbee sporu yapan köpeklerin büyük bir kısmı ele avuca sığmadıkları için barınaklara terk edilen köpeklerden çıkmaktadır. Son bulmak üzere olan bir yaşamdan, mutlu bir beraberliğe uzanan yolda, bu sporu yapan köpekler, sahipleri ve de onları zevkle seyredenler, Ashley Whippet’in attığı tohumların meyvelerini toplamaktadırlar.

2000'li yıllarda köpekli frisbee sporu büyük kitlelere yayılmasıyla beraber ekonomik olarakda canlı bir durumdadır, gösterilerde kullanılacak çeşitli marka ve özellikte frisbeeler, yarışma kıyafetleri, hediyelik eşyalar ve konuyla alakalı akla gelebilecek her türlü malzeme üretilmekte, satılmaktadır.

Dünya üzerinde A.B.D. hem katılımcı sayısı hemde organizasyon yaygınlığı açısından başı çekmektedir. Resmi olarak 3 kurum ülke çapında ve uluslararası tüm yarışma ve gösteri organizasyonlarının düzenlenmesinde çalışmaktadır. USDDN, Skyhoundz ve UFO organizasyonları birbirinden ayrı ve bağımsız olsalarda, genel yarışma kuralları hemen hemen aynıdır. Aralarındaki farklar, sadece yarışma formatlarındaki küçük değişikliklerdir. Dünya üzerinde yarışma düzenlemek isteyen kulüpler, bu organizasyonlardan birisinin formatını ve adını kullanmak, yetkili hakem davet etmek suretiyle yarışma düzenlerler.

Avrupa ise köpekli frisbee sporunu yeni yeni tanımaktadır. Her yıl Mart ve Ekim ayları arasındaki sezonda, kıta çapında düzenlenen 60 yarışma ve ortalama Avrupa çapında 500 yarışmacı ve 300 civarında sürekli yarışmacıyla Hollanda, Belçika, Almanya ve Polonya önde gelen ülkelerdir. Toplam 7 katılımcı Avrupa ülkesi arasında, 2006 yılı itibarıyla Türkiye’de yer almaktadır. Bu durum ülkemiz isminin, köpek yetiştiriciliği ve köpekli sporlarda ileri kabul edilen birçok Avrupa ülkesinin önüne yer almasını sağlamıştır.

Nisan ve Mayıs 2006 tarihlerinde Hollanda’da düzenlenen, Skyhoundz 2006 Avrupa Şampiyonası ve UFO 2006 Avrupa Şampiyonasına tek köpekle katılan Türkiye, 98 kayıtlı ve 95 yarışmacının sıralamaya girdiği yarışmalarda, bir 14.lük ve birde 5.cilik alarak katıldığı ilk şampiyonalarında son derece dikkat çekici bir başarı yakalamıştır.