Fly Ball

Flyball Tarihçesi:
Köpekli sporlara ilginin oluştuğu tarihler çoğunlukla 1970’li yıllar ile 1980’li yıllar arasındadır. Kayıtlarda ilk flyball oyunu 1970’lerin başında, Güney Kaliforniya’da bazı köpek eğitimcilerinin engelleri kullanarak yaptıkları top atıp getirme gösterileriyle başladı. İlk ortaya çıktığında top atmak için başlama-bitiş çizgisinde bir görevli bulunmaktaydı. Çok geçmeden, bu gösterileri düzenleyen grup, atışların yapılabilmesi için bir mekanizma tasarlamaya başladı. Herbert Wagner tarafından yapılan ilk top atma kutusu, bir televizyon programına konu olup, tüm A.B.D. çapında tanıtılınca, büyük bir ilgi kazandı. Aynı zaman süreci içerisinde ülkenin kuzey bölgelerinde de bu yeni köpekli aktivite çeşitli köpek eğitimcileri tarafından gösteri ve küçük çaplı yarışmalar şeklinde meraklılara tanıtılmaya başlanmıştı. Köpek showlarında düzenlenen çeşitli gösteri amaçlı yarışmalardan sonra ilk flyball turnuvası 1983 yılında düzenlendi. 1984 yılı Kasım ayında, Toronto-Detroit bölgesinden 12 takım bir araya gelerek, bugün hala flyball sporunun üst kurumu durumunda olan North American Flyball Association (NAFA) ‘yı kurdular. 1985 yılı itibariyle de ilk flyball kurallar kitabı yayınlandı.

Sporun ilk günlerinde herşey insan eliyle yapılmaktaydı. Başlama bitiş çizgilerinde hakemler bulunmakta, kronometreler elde tutulmaktaydı. Teknolojinin gelişmesiyle, hassas ölçümlere gereksinim duyan bu sporda elektronik çağa geçiş yaptı. Artık tüm yarışmalar, Electronic Judging System (EJS) yani elektronik hakem sistemi adı verilen kızılötesi ışınlarla hassas ölçümler yapabilen ve köpeklerin sürelerini saniyenin binde birine kadar hassas hesaplayabilen cihazlarla donatılmaya başlandı. Hassas ölçüm metodlarının sitemde kullanılmaya başlanması, katılımcılarında ilgisi artırmıştı. Köpeklerinin parkur üzerinde zayıf ve kuvvetli yönlerinin sahipleri tarafından net olarak görülebiliyor olması köpek sahiplerinin yeni çalışma teknikleri geliştirmesine yardımcı oluyordu.

Flyball özellikle, A.B.D., Kanada, Avustralya İngiltere ve Belçika’da resmi olarak tanınmaktadır. İngiltere’de 1994 yılında resmi dernek kuruluşu, British Flyball Association (BFA) adı altında gerçekleştirilmiştir. Birçok avrupa ülkesinde de kulüpler çerçevesinde yarışmalar düzenlense de, henüz diğer köpekli sporlar statüsünde bir konuma sahip değildir.

Bugün dünya üzerinde NAFA’ya üye 700 kadar kulüp ve 16.000’den fazla kayıtlı yarışmacı bulunmaktadır. Rakamlar her ne kadar agility ve köpekli frisbee sporunun ulaştığı rakamlara yaklaşamasa da, aktivitenin ortaya çıkardığı heyecan ve rekabet en az onlar kadar yoğun ve kuvvetlidir.

Yarışma düzeni ve parkur:
Flyball, esas olarak bir takım yarışması ve atletizmdeki bayrak yarışı şeklinde tasarlanmıştır. Temel yapısı, başlama çizgisinden engelleri aşarak, top atan makineye ulaşan köpeğin, fırlatma mekanizmasını çalıştırarak atılan topu yakalaması ve tekrar aynı engelleri aşmak suretiyle topu sahibine getirmesi üzerine kuruludur. İki ayrı takımın aynı anda ve zamana karşı yarışması ise hem rekabeti hemde seyirci heyecanını artırmaktadır. Flyball yarışmacı takımları 4 köpekten oluşur. Parkurda, yarışmakta olan köpek bitiş çizgisini geçtiğinde, takımın diğer köpeği start alır. Takım üyeleri, bu bitiş ve başlangıç anlarında çok iyi zamanlama yapmak durumundadırlar, sonraki köpeğin erken salınması cezaya, geç salınması ise zaman kaybına neden olur.

Parkurun oluşturulmasında 3 temel element vardır. Başlangıç-bitiş çizgisi, eşit yüksekliklerde ve mesafelerde konuşlandırılmış 4 adet engel ve topu atacak bir makine. Bu üç element, flyball kuralları çerçevesinde belirlenmiş şekilde yarışma sahasına kurulur.

Her ne kadar flyball yarışmaları yukarıda anlatılan format temel alınarak düzenlense de, dünya üzerinde bu sporla ilgilenen birçok kulüp, dernek ve köpek sahibi, zaman zaman kendi uyarladıkları formatları da kullanarak, spora çeşitlilik kazandırmaktadırlar.

Saha düzenlenirken, diğer köpekli sporlarda olduğu gibi, üzerinde köpeğin takılmasına veya düşmesine neden olmayacak düzgün toprak veya çim bir alan hazırlanır. Başlama-bitiş çizgisinin konduğu yerden itibaren engeller yerleştirilir. Başlama-bitiş çizgisinden itibaren ilk engel 1.83 mt ileriye konulur, sonraki her engel aralarında 3.05 mt mesafe bırakılarak yerleştirilir. Son engelden flyball makinesine olan uzaklık ise 4.57 mt olarak hesaplanır. İki ayrı takımın yan yana yarışacağı parkurda kulvarlar birbirine 3.66 ila 6.70 mt arasında konuşlandırılır. Kulvar genişlikleri 1.35 mt olarak ayarlanır. Sahanın uzunluğu 15.55 mt olup toplam yarışma mesafesi 31.10 mt’dir.

Sahaya kurulacak engellerin yüksekliğinin hesaplanmasında ise şu metod kullanılır. Engel yüksekliği, takımdaki en düşük omuz yüksekliğine sahip yarışmacının omuz yüksekliğinin 10 cm altındaki bir yüksekliğe ayarlanır. Ancak, bu ayarlama için kriter alınan omuz yükseklikleri 20.3 cm’den düşük, 40.6 cm’den yüksek olamaz.

Yarışmada kullanılacak toplar, boyları köpeklerin fiziklerine uygun şekilde seçilebilirler. Ancak, topların yuvarlanma ve zıplama özelliklerini kaybetmemiş olması gerekir. Bu nedenle yuvarlanma ve zıplama özelliğini kaybetmiş veya patlak durumda olan topların yarışmada kullanılmasına izin verilmez.

Parkur düzenlendikten sonra, takımlar yarışma sırasını belirledikleri köpekleriyle, başlama-bitiş çizgisinde yerlerini alırlar. Her iki rakip takımın ilk köpeklerinin çizginin gerisinde hazır olarak yerini almasıyla, zaman hakeminin “çık” komutu beklenir. Komutla beraber hedefe doğru bırakılan köpekler, engelleri aşarak ulaştıkları flyball makinesinin top fırlatma mekanizmasına ayaklarıyla basarak topun makine tarafından atılmasını sağlarlar, atılan topu yakaladıklarında, tekrar aynı parkuru kullanarak sahiplerine getirirler. Köpeğin bitiş çizgisini geçmesiyle takımın bir sonraki köpeği serbest bırakılır. Yarışma, takımın son köpeği de bitiş çizgisini geçene kadar devam eder.

Takımların yarışma sırasında yapacakları çizgi ihlalleri ve erken çıkış hataları, yarışma organizsayonu tarafından önceden belirlenmiş süre cezalarıyla değerlendirilir.

Hangi köpekler ve kimler bu sporu yapabilir?
Flyball diğer tüm köpekli sporlarda olduğu gibi köpek ve sahibinin iletişiminde çok faydalı bir aktivitedir. Her iki birey açısından da sosyalizasyon sağlayabilen bir yapısı vardır.
Flyball birçok diğer köpekli sporlarda olduğundan daha az fiziksel kısıtlamalara sahiptir. Hareketli cisimlere ilgisi olan her boyuttaki köpeğe ve ırka uygun bir spordur. Doğal yapısı nedeniyle yoğun bir eğitim programı da gerektirmez.

Köpeğe belirli formatlar öğretildikten sonra en önemli olan konu çok sık antrenman yapılarak hız kazanılmasına çalışmaktır. Bu nedenle yarışmacı olabilmek için belirli bir yaş sınırlaması da yoktur, bunun yanısıra, diğer birçok köpekli sporların aksine flyball’da köpek sahibi parkur içerisinde
hareketli olmadığından, sporun fiziksel engelli insanlar tarafından da çok iddialı bir şekilde yapılmasına olanak sağlamaktadır.
 

Derleme
“The Man & His Doggies”